کاخ آپادانا(قسمت اول)

آپادانا یا كاخ بار داریوش و خشایارشا كه اریك اشمیت،حفار تخت‌جمشید آن را «عالی‌ترین، باشكوه‌ترین و وسیع‌ترین ساختمان‌های تخت‌جمشید» خوانده،مشتمل است بر یك تالار چهارگوش مركزی با 36 ستون و سه ایوان،در جهت‌های شمال،شرق و غرب (هر یك با 12 ستون) و چهار برج در چهار گوشه بیرونی تالار و یك رشته اتاق نگهبانی در جنوب.بنای آپادانا به دست داریوش بزرگ آغاز شد و در زمان خشایارشا به اتمام رسید.
سطح این كاخ نزدیك به سه متر از كف حیاط آپادانا و كف دروازه همه ملل بلندتر ساخته شده و در بیشتر قسمت‌ها متكی بر سنگ تنه كوه است.برای رفتن به درون این كاخ دو پلكان دو طرفی،یكی در سمت شمال چسبیده به ایوان شمالی و یكی در سمت مشرق و متصل به ایوان شرقی درست كرده‌اند.دیوارهای این پلكان‌ها و پیش‌بست‌شان مزیت به نقوش و كتیبه‌های باشكوهی است.از 72 ستونی كه روزی سقف آپادانا و ایوان‌هایش را برپا می‌داشته‌اند،امروز تنها 14 عدد برپا است كه یكی از آنها (در شمال شرقی ایوان شرق) بازسازی شده است اما بر پایه روایات سیاحان اروپایی و تصاویری كه از تخت‌جمشید كشیده‌اند می‌دانیم كه در سال 1619 میلادی هنوز 20 ستون برپا بوده است و این تعداد در سالهای 1627 به 19،در 1677 به 18،در 1694 به 17،در 1787 به 15 و در سال 1841 به 13 عدد كاهش یافته كه از ان تاریخ به بعد دیگر ستونی فرو نیفتاده است.در اینجا به شرح مختصری از قسمت‌های مختلف كاخ آپادانا می‌پردازیم:
 apadana
ایوان غربی:
کف ایوان غربی بیش از 14 متر از سطح دشت بالاتر است.سقف آن بر روی دوازده ستون (دو ردیف 6 تایی) به ارتفاع 19 متر استوار بوده و بام با کنگره‌هایش اندکی بیش از 37 متر بالاتر از کف دشت بوده است.ستون‌های این ایوان دارای سه قسمت بوده‌اند؛یک زیرستون به شکل زنگوله و مزین به گلبرگ‌های موازی که ارتفاعش به 5/1 متر می‌رسیده،یک ساقه استوانه‌ای یا شیارهای عمودی بسیار چشم‌گیر به ارتفاع 63/15 متر و یک ستون به شکل گاو دوسر که رو به شمال و جنوب نگریسته‌اند و سر یک شاه تیر بر پشت گاوان یعنی میان دوسر و گردنشان قرار می‌گرفته است.این ستون بیش از 10/2 متر بلندی داشته و در نتیجه ارتفاع کل ستون به بیش از 19 متر می‌رسیده است.دیواری خشتی به ستبری 32/5 متر،ایوان را از تالار مرکزیکاخ جدا می‌ساخته و در وسط آن،دو در پهن و بلند،این دو محوطه را بهم وصل کرده است.برج‌های شمال غربی و جنوب غربی آپادانا حد فاصل شمالی و جنوبی ایوان را تشکیل می‌داده‌اند،اما در طرف غرب،حیاط کوچکی وجود دارد که شمال و جنوب آن محدود به کاخی کوچک بوده است.
دیوار غربی صفه در قسمت زیربنای ایوان غربی آپادانا کامل نشده کمی ناهنجار می‌نماید و حالت یک پیش‌بست ناتمام را دارد.علت این امر آن است که در اصل،عرض محطه غربی تالار مرکزی آپادانا،یعنی زیربنای ایوان غربی حدود 15 متر بوده ولی بعداً پس از آنکه دیوار اصلی تراشیده و ساخته شده بود،تصمیم گرفته‌اند که دو کاخ کوچک و یک حیاط باریک در جلوی ایوان غربی بسازند و برای این منظور،سطح صفحه را به مقدار 18 متر به سمت عقب برده‌اند به طوری که یک پیش‌بست درست شده است.ولی جدار و رویه تراشیده و تمام شده دیوار اصلی،در جنوب پلکان بزرگ ورودی و در شمال برج شمال غرب آپادانا مشاهده شده است.
ایوان شمالی آپادانا:
ایوان شمالی 1500 مترمربع (60×25) وسعت دارد و 3 متر بالاتر از سطح  حیاط آپادانا است. یک جفت پلکان توأمان دو طرفه،کی بر روی مهتابی یا پیش‌بستی به طول81 متر،و دیگری که جلوتر است بر روی پیش‌بستی دیگر،به طول 27 متر،از حیاط  بدان می‌رسد.سقف ایوان متکی بوده است بر دو ردیف شش‌تایی ستون،هر یک به بلندی بیش از 19 متر،با زیر ستون زنگوله‌ای شیاردار،ساقه استوانه‌ای قاشقی‌دار،گل ستون آراسته به برگ‌های طوماری و پیچکی نخل وسر ستونی به شکل گاو دوسر،که روی گاوان به جهت شرق وغرب بوده است.دو درگاه بزرگ در دیوار جنوبی رواق تعبیه کرده بودند که به درون تالار مرکزی باز می‌شده و خود دیوار خشتی به ستبری 32/5 متر بوده است.در دو جانب غرب و شرق رواق، دو برج بلند (متعلق به گوشه‌های شمال غربی و شمال شرقی آپادانا) وجود داشته است.
نقوش پلکان ایون شمالی:
پلکان دو طرفه این رواق یکی از شاهکارهای هنر هخامنشی است.طول مهتابی یا پیش‌بست اصلی آن 81 متر ایت و مهتابی دومی از میان پیش‌بست اصلی بیرون زده است.هر یک از این دومهتابی در سمت شرق و غرب به یک رذیف پلکان متقارن منتهی می‌شود که هر پلکان دارای 30 پله است و هر پله 35 سانتی‌متر پهنا،82/4 متر درازا و 8 سانتی‌متر بلندی دارد.لبه پلکان‌ها جان پناهی از کنگره‌های چهار دندانه‌ای و مزین به تاقچه‌های بیرونی و درونی مستطیل شکل داشته که همانندشان را به هنگام توصیف پلکان ورودی شناختیم.
منبع:
شاپور شهبازی،علیرضا:1384،راهنمای مستند تخت‌جمشید،تهران،انتشارات سفیران
Advertisements
این نوشته در تاریخ ارسال شده و با , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

1 پاسخ برای کاخ آپادانا(قسمت اول)

  1. مهرداد :گفت

    درود بر کورش بزرگ

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s