پلکان‌های ورودیِ تخت‌جمشید

راه ورود به صفه،یك جفت پلكان قرینه است كه در دیوار غربی نزدیك به گوشه شمالی تعبیه كرده‌اند.در اینجا،در جلوی دیوار، محوطه‌ای به طول 5/10 متر و پهنای 7 متر را به اندازه 10 سانتی متر از سطح دشت بالاتر آورده و با سنگ‌های بزرگ و نیك تراشیده فرش كرده‌اند و در امتداد اضلاع كوتاهتر آن دو ردیف پلكان بالا آورده‌اند. هر پلكان،63 پله دارد و به پاگردی وسیع منتهی می‌شود، سپس 180 درجه پیچیده و در جهت مخالف ردیف نخستین،48 پله دیگر می‌خورد و در ارتفاع نزدیك به دوازده متری زمین به صفه می‌رسد.
پس، هر پلكان بر روی هم 111 پله دارد كه هر كدام 90/6 متر طول،38 سانتی متر عرض و 10 سانتی متر پاخیز دارد.پاخیز این پله‌ها به قدری كم است كه اگر بخواهند،می‌توانند سواره از آنها بالا روند.زمانی كه از تخت جمشید پاسبانی نمی‌شده،حیوانات باركش از آنها بالا و پایین می‌رفته‌اند؛اما این كه معروف است علت كوتاه گرفتن پله‌ها این بوده كه سواران بتوانند به بالای صفه روند،اشتباهی عامیانه است و هیچ دلیلی برای آن وجود ندارد.برعكس،به نظر می‌آید كه در ایران باستان با اسب به درون كاخ شاهی رفتن،ممنوع بوده و نشانه خوار داشتن بارگاه فرمانروا به شمار می‌آمده است.پهن بودن پله‌ها و كوتاه بودن ارتفاع آنها به گمان ما برای آن بوده است كه عده بسیار زیادی از بزرگان اداری و سپاهی مملكت بتوانند به آسانی،هم گروه و گفت و گو كنان از آنها بالا روند،درست به همان گونه كه این بزرگان بر پلكان های آپادانا و كاخ مركزی نقش شده‌اند.نباید از یاد برد كه بسیاری از این نجبا و ریش سپیدان،‌بی‌گمان سالخورده و توان باخته بوده اند.بعضی از محققان بر آن‌اند كه به هنگام برگزاری جشن‌های ملی،بزرگان پارسی و ایرانی از طریق پلكان دست راستی بالا می‌رفته‌اند و نجبای قبایل دیگر از پلكان دست چپی.
كناره پلكان‌ها دارای جان پناهی از كنگره‌ها چهار پله‌ای زیبایی بوده كه برخی از آنها هنوز برجایند. هر كنگره 64 سانتی متر ارتفاع داشته و در جبهه پهنش تاقچه‌ای مستطیل شكل درآورده بودند.به نظر می‌ آید كه این كنگره‌ها نمودار و مظهر دژ‌های پارسیان و فرورفتگی وسط آنها نمایانگر دروازه دژ‌ها بوده است.در بالا،میان دو سر پلكان و دروازه همه ملل، جلو خان كوچكی وجود داشته است.

new_pa19

سنگ‌های آهكی كه در ساختن این پلكان توأمان به كار رفته،نامنظم و بسیار بزرگ اند و بدون ملاط بر روی هم چیده شده و با بست‌های تقریباً مستطیل شكل به هم پیوند خورده اند.این نوع بست‌ها و كار تراش سنگ‌ها بیشتر خصوصیات دوره خشایارشا را نشان می‌دهد و از این جهت بسیار احتمال دارد كه پلكان بزرگ توأمان،ساخته خشایارشا بوده باشد.
از هر تخته سنگی چهار یا پنج پله درآورده‌اند و  بسیاری از پله‌ها بر اثر عبور و مرور مردمان و گزند آب و هوا ساییده شده و یا شكستگی پیدا كرده است؛این آسیب‌ها را متخصصان ایتالیایی و ایرانی دهه 50 شمسی تعمیر كرده‌اند.
منبع:
شاپور شهبازی،علیرضا:1384،راهنمای مستند تخت‌جمشید،تهران،انتشارات سفیران
Advertisements
این نوشته در تاریخ ارسال شده و با , , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s