زندان سلیمان

در قسمت شمالی کاخ‌های پاسارگاد،یک برج سنگی قرار دارد که به «زندان سلیمان» معروف شده است.از این برج تنها یک دیوار باقی مانده است اما چون قرینه آن در نقش رستم در بنای معروف به «کعبه زرتشت» باقی مانده است،می‌توان شکل اصلی آنرا دقیقاً توصیف کرد.
پیش از همه باید دانست که نام کنونی،نامی است غیر اصیل،چرا که فقط از چند صد سال به این طرف رواج یافته یعنی از زمان اتابکان فارس که آثار دشت مرغاب به سلیمان نبی نسبت داده شده است.از نام اولیه بنا و حتی کاربرد آن اطلاعی نداریم اما همین نام «زندان سلیمان» نشان می‌دهد که وقتیث می‌خواستند بنا را بدان بنامند،هنوز صورت یک برج نسبتاً کامل را داشته،یعنی ویرانی این اثر مربوط به دوران باستان نیست و حتماً در دوران اتابکان هنوز شکل اصلی خود را،که شامل اطاقی یک‌در با 29 پله ساخته شده بر فراز سکویی سنگی بوده،حفظ کرده و در اذهان کاربرد یک زندان را بوجود آورده است و با نسبت دادن بناهای پاسارگاد به سلیمان،این برج را هم «زندان سلیمان» خوانده‌اند.
این بنا بی‌گمان الگویی برای ساخت کعبه زرتشت بوده است در نقش رستم بوده است.استروناخ با مطالعات دقیق نشان داده است که این تشابه ظاهری است و در بسیاری از جزئیات معماری تفاوت‌های چشمگیری وجود دارد.مطالعات استروناخ نشان داد که این بنا مربوط به نیمه دوم پادشاهی کورش است.
زندان سلیمان در وضع اولیه خود برج تقریباً مربعی بوده که بیش از 14 متر ارتفاع داشته است.سه ردیف پنجره کور را می‌توان مشاهده کرد،اما نمای ورودی آن که از آنجا پلکان سنگی بزرگی به اتاق منفرد و بی‌پنجره 76 / 7  متری می‌انجامد در بالای سطح زمین قرار دارد.مدخل ورودی بلند که ظاهراً 83 / 1 متر ارتفاع و 94 سانتیمتر عرض دارد،احتمالاً در دارای لغاز سنگ سفیدی بوده و چه بسا لنگه‌های در از سنگ سفید بوده‌اند که نوارهای افقی گل‌میخ‌های گلسرخی بر آنها وجود داشته است.
Zendane Soleyman
در طی حفاری‌های سال 1331 کتیبه‌ای در منطقه جنوب این برج بدست آمد.این قطعه سنگ سفید مرمرنما،75 سانتی متر ارتفاع و 40 سانتی متر قطر دارد و بر رو آن یک کتیبه به خط پارسی باستان(در دو سطر) و کتیبه‌ای به خط عیلامی(در یک سطر)دیده می‌شود.از نوشته عیلامی تنها دو حرف «اَک» و «ک‌َ» باقی مانده است که که کلمه «اَکَّه» درست می‌کند و معنای «او» می‌دهد.از کتیبه پارسی باستان در سطر اول بقابای حرفی که حتما باید یا «ث» بوده و یا «کو» و بعد از آن دو حرف «و» و «ش» باقی مانده است.در سطر دوم نیز ابتدا یک علامت واژه جدا کن،سپس دو حرف «هـَ» و «ی‌َ» یعنی کلمه «هیَّ» که ضمیر «که او»م معنی می‌دهد،و پس از آن واژه جدا کن دیگر باقی مانده است.
زندان سلیمان و کعبه زرتشت دو بنای استثنایی هستند که هیچ نظیری در معماری اورارتویی یا مادی ندارند؛یعنی یک اتاق بلند و تنها در بخش زیرین بنایی سنگی و یک پلکان شکوهمند بلند که،چنان که اشمیت می‌گوید،آشکارا «برای بالا و پایین رفتن موقرانه و رسمی شخصیتی که به نحوی جنبه تقدس داشته» طراحی شده است.
عده‌ای نه چندان اندک از دانشمندان،که اولین آنها وایسباخ است،به این نتیجه رسیده‌اند که توصیفات کلاسیک گسترده ار قبر کورش بیشتر با «زندان سلیمان» سازگار است تا با «قبر مادر سلیمان»، که بیش از این تقریباً همه آن را قبر کورش می‌پنداشتند.با این وجود،وقتی به مقایسه اندازه مدخل‌ها که برای هر دو بنا به کار رفته می‌پردازیم،این نظر کاملاً قابل رد است.آریان نوشته است که درِ مقبره «چنان باریک بود که یک مرد بدون اینکه حتی اندام بزرگی داشته باشد بتواند به آسانی وارد آن شود و اگر چنین می‌کرد با دشواری زیادی روبه‌رو می‌شد»؛ و چنانکه بعضی تحقیقات جدید نشان داده‌اند،فقط درِ «قبر» می‌توانست بازدید کننده باستانی را مانند امروز مجبور کند که برای وجود چنان خم شود که ناشیانه به خود صدمه برساند و در اتاق محبوس بماند.
بسیاری از محققان بر این عقیده هستند که این نوع برج می‌بایست نوعی آتشکده بوده باشد.برخی دیگر عقیده دارند که شکل کمیابی از قبر سلطنتی است و سرانجام برخی دیگر باور دارند اینجا انبار و یا مخزنی برای اشیای مهم بوده است.شاپور شهبازی معتقد است نظریه دوم محتمل تر است و زندان سلیمان را آرامگاه کمبوجیه می‌داند.
منابع:
شاپور شهبازی،علی‌رضا: 1388،راهنمای جامع پاسارگاد،شیراز،بنیاد فارس‌شناسی
استروناک،دیوید: 1387،«پاسارگاد»،تاریخ ایران(دوره هخامنشیان)،پژوهش دانشگاه کمبریج،ترجمه مرتضی ثاقب‌فر،تهران،جامی
Advertisements
این نوشته در تاریخ ارسال شده و با , , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s