دانلود کتاب کارنامه اردشیر بابکان(به همراه آوانویسی و متن پهلوی)

این كتاب كه احتمالاً در اواخر دوره ساسانی بر اساس روایت‎های كهن‎تری در فارس نوشته شده، تاریخی است آمیخته با افسانه درباره اردشیر (؟ تا 242 م) نخستین پادشاه ساسانی و در حقیقت باید آن را نوعی رُمان تاریخی به شمار آورد. در آغاز، شرح مختصری درباره وضع ایران پس از حمله اسكندر و حكومت ملوك‎الطوایفی اشكانیان آمده است. بابك، جدّ مادری اردشیر، در زمان اردوان چهارم (حدود 216 تا 224 م)، آخرین شاه اشكانی، والی فارس بود و از خود فرزندی نداشت و ساسان كه از نسل دارای دارایان (یا داریوش سوم شاه هخامنشی) بود، شبانی بابك را عهده‎دار بود، اما بابك از نژاد وی آگاهی نداشت تا این كه شبی در خواب دید كه خورشید از سر ساسان می‎تابد و همه جهان را روشنی فراگرفته است. شب دوم در خواب دید كه ساسان بر پیل سپید آراسته‎ای نشسته است. و همه بدو احترام می‎كنند. در شب سوم در خواب دید كه سه آتشكده بزرگ فرنبغ و گُشنسپ و بُرزین مهر در خانه ساسان می‎درخشند و به همه جهان روشنی می‎بخشند. بابك تعبیر خواب خود را از خواب‎گزاران خواست و آنان بدو گفتند كه این مرد یا یكی از فرزندانش به پادشاهی جهان می‎رسد. بابك ساسان را به نزد خود خواند و چون از نژاد او آگاه شد، وی را گرامی داشت و دختر خود را بدو داد. از این ازدواج، اردشیر چشم به جهان گشود و بابك او را به فرزندی پذیرفت و در تربیت او كوشید تا جوانی نام‎بردار شد. اردوان كه از شایستگی اردشیر آگاه شده بود، از بابك خواست كه اردشیر را به درباری وی بفرستد. بابك به ناچار اردشیر را به نزد شاه فرستاد. به دستور اردوان، اردشیر هر روز با شاهزادگان به نخجیر و چوگان می‎پرداخت و چون در این هنرها برتری خود را نشان می‎داد، محسود دیگران بود و سرانجام بر اثر حادثه‎ای اردوان بر او خشم گرفت و دستور داد كه دیگر بر اسب ننشیند و پیوسته در آخور به سر برد. در این زمان، یكی از كنیزكان زیبای اردوان دل به اردشیر بست و اردشیر به كمك وی سلاح و درم و دینار و دو اسب، یكی برای خود و دیگری برای كنیزك، به دست آورد و از دربار اردوان گریخت. اردوان آنان را تعقیب كرد. اما از آنجا كه فرّه ایزدی همراه اردشیر شده بود، بدو دست نیافت. آنگاه اردوان سپاهی را مأمور جنگ و دستگیری اردشیر كرد، اما اردشیر كه مردم فارس و سواحل دریا و اصفهان و فرمانروایان محلی پشتیبان او بودند، بر لشكریان اردوان پیروز گردید و اردوان كشته شد.
در دنباله داستان، شرح نبردهای اردشیر با شاهان محلی دیگر مانند شاه كُردانِ مادی، كرم هَفتواد، كه سپاهیان او به راهزنی دریایی در نواحی جنوبی می‎پرداختند، و مهرگ، از فرمانروایان پارس، آمده است.
بخش دیگر داستان اختصاص به داستان ولادت شاپور، پسر اردشیر دارد: پس از قتل اردوان، اردشیر دختر وی را به زنی خویش درآورد و از میان چهار برادر این زن، دو تن در اسارت و دو تن در تبعید در كابل به سر می‎بردند. برادرانی كه در غربت بودند، از خواهر خواستند كه با توطئه‎ای اردشیر را بكشد. این توطئه فاش شد و اردشیر فرمان داد كه آن را بكشند. اما مأمور قتل دختر كه آگاه شد وی از اردشیر باردار است، از كشتن او درگذشت و او را در خانه خود بزرگ كرد و چون فرزند او متولد شد او را شاپور نام نهاد. بعدها كه اردشیر از فرمان خود پشیمان شده بود، آن مرد شاپور را به نزد وی آورد.
بخش بعدی داستان مربوط به تولد هرمز، پسر شاپور، است. پیشگویی هندی پیش‏بینی كرده بود كه دوام پادشاهی در خاندان اردشیر از ازدواج پسری از خانواده وی با دختری از خانواده مهرگ، كه به دست اردشیر كشته شده بود، حاصل می‎شود. اردشیر، كه از این پیشگویی ناخشنود بود، دستور داد همه خاندان مهرگ را نابود كنند. اما دختری از او را دهقانان پنهان نگاه داشتند و مرد برزگری او را تربیت كرد. برحسب اتفاق، شاپور به این دختر برخورد و شیفته او شد و بی‎اطلاع و اجازه اردشیر با او ازدواج كرد و هرمز از او زاده شد كه او را مخفیانه تربیت كردند. بعدها كه شاپور از شایستگی و هنرمندی هرمز در هفت سالگی آگاه شد، از گناه فرزند درگذشت. در كارنامه همچنین از شهرهایی كه اردشیر آنها را ساخته، یاد شده است.
نثر كارنامه به صورتی كه اكنون در دست داریم، بسیار ساده و نسبتاً متأخر است. در سراسر كتاب تأثیر زبان فارسی را در آن مشاهده می‎كنیم و در بعضی موارد جمله‎ها به شیوه فارسی درآمده است، احتمالاً به این سبب كه این كتاب مورد توجه بسیار بوده و در نسل‎های مختلف تغییراتی در آن راه یافته است.
شرح زندگانی اردشیر در روایت فردوسی و نیز طبری و ثعالبی و نویسندگان دیگر دوران اسلامی نیز آمده است مسعودی آن را با عنوان الكارنامج ذكر كرده است. روایت فردوسی شباهت فراوانی به روایت پهلوی در كارنامه اردشیر دارد، اما در شاهنامه حوادث با تفصیل بیشتر و شاعرانه‎تری وصف شده‎اند. علاوه بر آن، در این روایت عناصر زرتشتی داستان حذف شده و گاه این حذف به نظم منطقی داستان زیان رسانده است. مثلاً در بخشی كه دختر اردوان به اغوای برادران، می‎كوشد تا شوهر خویش اردشیر را مسموم كند، در روایت كارنامه آمده است كه ایزد آذرگشنسپ به شكل شاهینی درمی‎آید و بال‎های خود را بر ظرف زهرآلودی می‎زند و محتوای آن را بر زمین می‎ریزد، در حالی كه در شاهنامه، بی‎ذكر علتی، آمده است كه ظرف از دست شاه می‎افتد.
هم در روایت كارنامه و هم در روایت شاهنامه، ساسان، كه اصل او به دارای داریان می‎رسد، چوپان بابك به شمار آمده است كه با دختر بابك ازدواج می‎كند و در روایت ثعالبی، ساسان از نزدیكان وی به شمار آمده است. اما به گفته طبری، به روایتی، ساسان (= ساسان‎الاصغر) پدر بابك و به روایتی دیگر، جدّ اعلای (= ساسان‎الاكبر) وی بوده است. احتمالاً روایت كارنامه و فردوسی و ثعالبی جنبه افسانه‎ای بیشتری دارد، و در حالی كه جنبه تاریخی روایت طبری بیشتر است. پیدایش روایت كارنامه احتمالاً مبتنی بر این بوده است كه نسب سر سلسله دودمان‎ها را، از دو سو به پادشاهان كیانی برسانند و نیز ناشی از این بُن‎مایه است كه بسیاری از شاهان بزرگ در میان دهقانان و كشاورزان تربیت می‎شده‎اند. در این داستان نیز ساسان كه از نژاد كیانیان بوده چوپان بابك، فرمانروای فارس، به شمار آمده و اردشیر از ازدواج این چوپان با دختر وی متولد شده است. افسانه تولد اردشیر با افسانه تولد كوروش شباهت‎هایی دارد.
پیدایش افسانه بابك به همان دوران فرمانروایی اردشیر یا اندكی پس از آن باز می‎گردد، زیرا موسی خورنی به بعضی داستان‎های اردشیر، از جمله به موضوع خواب بابك در مورد ساسان كه نور را فراگرفته بود، اشاره كرده است.
كارنامه اردشیر بابكان از نادر كتاب‎های پهلوی است كه در آن روایات مربوط به فارس آمده است.
از كارنامه اردشیر بابكان تنها یك نسخه قدیمی در دست است و آن نسخه MK است نسخه‎های دیگر، از جمله JJ، همه از روی این نسخه استنساخ شده‎اند.

 

دانلود کتاب
Advertisements
این نوشته در دانلود کتاب ارسال شده و با , برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

4 پاسخ برای دانلود کتاب کارنامه اردشیر بابکان(به همراه آوانویسی و متن پهلوی)

  1. VBS :گفت

    با درود بر شما. بسیار مطلب خوبی بود فقط میخواستم اشاره کنم که در دین زرتشتی و در زمان قبل از اسلام اگر مردی پسری نداشت اولین نوه دختری که پسر بود نام خانوادگی مادر را می گرفت و مانند یک فرزند از جدمادری ارث میبرد.

    ارادتمند شما

  2. سیروس :گفت

    بادرود و سپاس بسیار از تلاش هایتان.

  3. ناشناس :گفت

    نام کاربری و پسورد آن برای دانلود چیست؟

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s